شرپنل گلوله های جهنمی

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در اینجا ببینید!(فیلمهای مطالب در وبلاگ اصلی قابل مشاهده است) لینک همین مطلب در انجا :

http://wars-and-history.mihanblog.com/post/175

هنری شرپنل

در سال 1784 یک افسر توپخانه انگلیسی به نام هنری شرپنل ( Henry Shrapnel)مهمات جدیدی برای توپخانه اختراع کرد. 19 سال طول کشید تا ارتش بریتانیا به برتری های این اختراع توجه کند و آن را به صورت سازمانی در توپخانه خود بکارگیرد. گلوله های جدید به یاد مخترع اش گلوله های شرپنل (Shrapnel shell)نامیده شدند.

گلوله های شرپنل اولیه به شکل پوسته ای کروی بودند که حداقل مواد منفجره در آن بارشده بود و داخل آن پر از گلوله های سربی ریز بود. یک فیوز برای انفجار گلوله در بالای سر سربازان دشمن تعبیه شده بود که با عمل کردن آن مواد منفجره داخل پوسته منفجر شده و گلوله های سربی را با سرعت زیاد به تمامی جهات پخش می کرد. بعدها این گلوله ها به صورت استوانه ای ساخته شدند.

عکس برش خرده از گلوله شرنپل 18 پونندی انگلیسی متعلق به جنگ جهانی اول





گلوله های شرپنل کشورهای مختلف

شرپنل از مهماتی بود که به صورتی گسترده در درگیریها و جنگهای چهارگوشه جهان بکارگرفته شد. انفجار این گلوله تأثیر مخرب شدیدی بر روی روحیه افراد داشت. به دلیل ماهیت جنگهای خندقی ، که استفاده از گلوله های عادی توپخانه را سخت می ساخت، شرپنل در معادلات جنگ جهانی اول نقش معنی داری برعهده گرفت. ترکشهای شرپنل پس از انفجار می توانستند سربازان مستقر در کانالها و خندقها را از بالا هدف قراردهند و خسارات سنیگینی بر نیروی انسانی دشمن وارد سازند. پس از آن، پرتابه های ترکش شونده در انواع بمبها، خمپاره ها و نارنجکها نیز استفاده شدند و با پیشرفت تکنولوژی و ساخت مهمات جدید گلوله های شرپنل متعارف از رده خارج شدند. امروزه واژه "شرپنل" برای نامیدن طیف وسیعی از مهمات ترکش شونده بکارمی رود.

کارخانه ساخت این گلوله

منبع: دایره المعارف انکارتا

ترجمه: رضاکیانی موحد

با همراهی محمدحسین پاز

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

---

حمله به کشورهای اسکاندیناوی،نروژ/ عملیات فورتیتود شمالی / نمونه ای از عملیات فریب استراتژیکی در جنگ جهانی دوم

شکست فاجعه بار تهاجم به دیپ توسط مدافعین المانی، قتلگاه متفقین، هزاران نفر تلفات/عملیات جوبیلی

آی-400؛زیردریایی هواپیمابر ، بزرگترین زیردریایی دنیا و طرحی پیچیده برای حمله به خاک امریکا

نبرد دریایی ریورپلات؛The Battle of the River Plate

معرفی اژدر صوتی که برای اولین بار توسط المانیها ساخته شد  

ناوگان سیاه / ناوگان و قراردادی که به بیش از دو قرن انزوای ژاپن پایان داد و راه مدرنزاسیون را برای انها باز کرد. 

ذهن خلاق آلمانی ، آتشبار ابتکاری ، پانتر بانکر! 

آندره توپولف؛دشمن خلق- قهرمان خلق 

عراق قصد حمله داشت و انقلاب تنها باعث زودتر شروع شدن ان شد/ گفتگو با افسر اطلاعات ارتش (قبل و پس از انقلاب) /علل گرایش صدام برای حل اختلافاتش با ایران به صورت نظامی

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در اینجا ببینید!(فیلمهای مطالب در وبلاگ اصلی قابل مشاهده است) لینک همین مطلب در انجا :

http://wars-and-history.mihanblog.com/post/200

سال گذشته ماهنامه صف (متعلق به ارتش جمهوری اسلامی) به مناسبت سی امین سالگرد آغاز جنگ ایران-عراق ویژه نامه ای منتشر کرد که واقعا در خور توجه و پر ارزش می باشد. برخلاف اکثر مواقع که در این مناسبتها به سراغ یک یا دونفر می روند اینبار عزیزان مجله صف سنگ تمام گذاشتند و سعی کردند با افراد برجسته تمام واحدهای نظامی ارتش در زمان جنگ (از نیروی زمینی گرفته تا لجستیک و توچخانه و...) مصاحبه کنند.

مصاحبه های انجام شده از نظر اطلاعات تاریخی بسیار پرمحتوا هستند. یکی از این مصاحبه ها گفتگویی با سرتیپ دوم بازنشسته سیدتراب ذاکری است که در واحد اطلاعات ارتش فعالیت می کردند واز زمان رژیم محمد رضا پهلوی در منطقه خوزستان خدمت کرده اند و اطلاعات کاملی درباره وضعیت ارتش عراق (قبل و پس از پیروزی انقلاب) و علل گرایش صدام برای حل اختلافاتش با ایران به صورت نظامی ارائه می کنند. خواندن این مقاله را به همه دوستداران تاریخ معاصر توصیه می کنیم.

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

---

حمله به کشورهای اسکاندیناوی،نروژ/ عملیات فورتیتود شمالی / نمونه ای از عملیات فریب استراتژیکی در جنگ جهانی دوم

شکست فاجعه بار تهاجم به دیپ توسط مدافعین المانی، قتلگاه متفقین، هزاران نفر تلفات/عملیات جوبیلی

آی-400؛زیردریایی هواپیمابر ، بزرگترین زیردریایی دنیا و طرحی پیچیده برای حمله به خاک امریکا

نبرد دریایی ریورپلات؛The Battle of the River Plate

معرفی اژدر صوتی که برای اولین بار توسط المانیها ساخته شد  

ناوگان سیاه / ناوگان و قراردادی که به بیش از دو قرن انزوای ژاپن پایان داد و راه مدرنزاسیون را برای انها باز کرد. 

ذهن خلاق آلمانی ، آتشبار ابتکاری ، پانتر بانکر! 

آندره توپولف؛دشمن خلق- قهرمان خلق 

غربی ها خیلی خوشبینانه فکر می کنند، ما به آنها چیزی را خواهیم داد که دوست دارند راجع به آن فکر کنند. لنین

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در اینجا ببینید!(فیلمهای مطالب در وبلاگ اصلی قابل مشاهده است) لینک همین مطلب در انجا :

http://wars-and-history.mihanblog.com/post/193

 

یکی از دوستان درباره بحران موشکی کوبا پرسیده بود. اگر جزئیات قضیه را بخواهید می توانید به اینجا و اینجا رجوع کنید. چکیده داستان ولی از این قرار است:

در سال 1962 خروشچف تصمیم گرفت برای دفاع از رژیم انقلابی فیدل کاسترو در برابر آمریکا موشکهای هسته ای شوروی سابق را در خاک کوبا مستقر کند. بعد از اینکه قسمتی  از تأسیسات پرتاب موشکها ساخته شد و چند موشک و کلاهک هم به کوبا حمل شد هواپیماهای جاسوسی آمریکا از آنها عکس گرفتند و سران آمریکا در جریان حرکت روسها قرارگرفتند. آمریکایی ها این حرکت را یک تهدید جدی و مستقیم بر علیه امنیت خود تلقی کرده و با اولتیماتوم به روسها اخطار دادند که کوبا را محاصره دریایی کرده و اجازه نمی دهند که کشتی های روسی وارد بنادر این کشور شوند. خروشچف در برابر اولتیماتوم کندی عقب نشینی کرد و دستور داد تا تأسیسات پرتاب موشک جمع آوری شده و موشکهای هسته ای به شوروی بازگردانده شوند.

13 روزی که بحران موشکی کوبا دو ابرقدرت هسته ای را روبروی هم قرارداد یکی از خطرناک ترین لحظه های زندگی نوع بشر بود. هر دو کشور کاملا برای یک رویارویی هسته ای آماده شدند و هر لحظه امکان داشت که ماشه جنگ جهانی سوم کشیده شود. اما این بحران یک لایه پنهان هم داشت که قصد دارم بیشتر به آن قسمت داستان بپردازم.

عکسی از موشکهای روسی در کوبا که توسط هواپیمای جاسوسی یو-2 گرفته شده است.


ادلای استیونسون ( سیاستمدار امریکایی) در حال نشان دادن عکسهای هوایی از موشکهای کوبا در سازمان ملل متحد

در سال 1958 خروشچف الکساندر شلپین را به ریاست کا.گ.ب منصوب می کند. خروشچف از وی خواسته بود تا نقشه ای طراحی کند که بدون شرکت کردن در یک جنگ واقعی شوروی بتواند غرب را شکست دهد. کنفرانسی در مسکو تشکیل می شود و افسران کارکشته سرویس جاسوسی روسها از سراسر دنیا در آن شرکت می کنند. شلپین اعلام می کند که عوامل جاسوسی زیادی را در غرب در خدمت دارد و قصد دارد تا با عملیات فریب استراتژیکی و جعل اطلاعات اهداف و نیات شوروی را پنهان کند. بخش جدیدی در کا.گ.ب تأسیس شد و قرار شد که عملیات فریب و ارائه اطلاعات غلط را رهبری کند.

سال 1960 برای سازمان جاسوسی برون مرزی بریتانیا -موسوم به ام.آی-6 یا اینتلیجنت سرویس- همراه با مصیبت بود. دو نفر از افسران آن جاسوس روسها از آب درآمده بودند و کشتی دولت ملکه در بحران سوئز به گل نشسته بود. رئیس سازمان به تازگی عوض شده بود و دیک وایت -رئیس سابق ام.آی.5- که مدیر کلی این سرویس منصوب شده بود هنوز نتوانسته بود اینتلیجنت سرویس را بازسازی کند. این سازمان به شدت محتاج یک موفقیت بزرگ بود و ناگاه درهای موفقیت به روی آن بازمی شود.

در اواخر سال 1960 یکی از اعضای هیئت علمی روسها برای انجام امور ویزای خود به سفارت آمریکا در مسکو مراجعه می کند. او به آمریکایی ها گفت که در حقیقت یک افسر جی.آر.یو -سرویس جاسوسی ارتش- است و قصد دارد که برای آنها جاسوسی کند. این افسر روس -که اولگ پنکوفسکی نام داشت- نمی تواند آمریکایی ها را مجاب کند پس کمی بعد به آپارتمان یک تاجر کانادایی به نام وین در مسکو رفته و تقاضایش را تکرار می کند. وین که با پلیس سواره نظام کانادا در ارتباط بود پای ام.آی-6 را به قضیه می کشاند و در نهایت پنکوفسکی زیر کنترل مشترک ام.آی-6 و سیا درمی آید.

پنکوفسکی جواهر سرویس جاسوسی بریتانیا به حساب می آمد و پس از جنگ جهانی دوم از سوی آمریکا و بریتانیا به عنوان مهمترین رخنه اطلاعاتی در شوروی محسوب می شد. او دقیقا در همان زمانی که روسها در حال تبدیل کوبا به یک زرادخانه هسته ای بودند هزاران سند درباره موشکهای روسی و توانایی های آنها در اختیار غرب قرار داد. همین اطلاعات بود که سبب شد عکسهای گرفته شده توسط هواپیماهای جاسوسی یو-2 به سرعت توسط کارشناسان موشکی غرب تحلیل شوند و همین اطلاعات بود که کندی را وادار کرد به روسها اولتیماتوم بدهد. او شواهدی برای کشف موشکهای روسی در کوبا ارائه کرد. هیچ جاسوسی نتوانسته بود برای دنیای غرب چنین اطلاعات ذی قیمت و به موقعی تهیه کند.

هواپیمای جاسوسی یو 2

در اواخر سال 1962 وین و پنکوفسکی توسط کا.گ.ب دستگیر شدند. پنکوفسکی محاکمه و اعدام شد و وین با چند تن از جاسوسان روسیه که در غرب زندانی شده بودند مبادله شد.

اما داستان پنکوفسکی به همین جا ختم نشد. سالها بعد ادعاهای دیگری مطرح شد که داستان پنکوفسکی را به گونه ای دیگر نشان می داد. چندی بعد یک افسر اطلاعاتی دیگر روس با نام گوسنکو به آمریکایی ها پناهنده شد و اطلاع داد که روسها در همان اتاق سفارت آمریکا که پنکوفسکی به آمریکایی ها پیشنهاد جاسوسی داده بود میکروفن کارگذاشته بودند. آیا روسها از ابتدا می دانستند که پنکوفسکی قصد خیانت دارد؟ زمانی که او محاکمه شد ادعا شد که نواری از مذاکرات او با وین وجود دارد که در حمام و با شیرهای باز ضبط شده است. ظاهرا اولین بار که پنکوفسکی به وین مراجعه می کند هم روسها از جریان خبر داشته اند. اما اگر روسها از جاسوسی پنکوفسکی خبر داشتند پس چرا جلوی او را نگرفتند و اجازه دادند تا وی این همه اطلاعات محرمانه نظامی به غربی ها تحویل دهد؟ آیا مورد پنکوفسکی به همان برنامه تغذیه سرویسهای جاسوسی غرب با اطلاعات دروغ مربوط می شد.

اطلاعات پنکوفسکی بیان می کرد که روسها توان ساخت موشکهای هسته ای قاره پیما را ندارند و تنها می توانند موشکهای بالستیک میان برد بسازند. آنها می خواستند غرب را متقاعد کنند که توان فنی کمتری نسبت به دنیای غرب دارند تا به دور از هیاهو و جنجال سلاح های قاره پیمای خود را گسترش دهند. این که روسها موشکهای میان بردشان را در کوبا نصب کردند به اظهارات پنکوفسکی –مبنی بر اینکه روسها توان ساخت موشکهای قاره پیما را ندارند- اعتبار می بخشید. هنوز دوران ماهواره های جاسوسی شروع نشده بود و غربی ها راهی برای آزمودن صحت اظهارات پنکوفسکی نداشتند. کندی فکر می کرد اگر روسها توانایی ساخت موشکهای قاره پیما را دارند چرا باید برای حمایت از کوبا موشکهای میان بردشان را در آن کشور مستقر کنند در حالیکه می توانستند با تهدید موشکای قاره پیما به همان نتیجه برسند. بعدها شواهدی به دست آمد که نشان می داد روسها بعضی موشکهای خود را به عمد منحرف کرده اند تا دقت آنها را پایین تر از آنچه غربی ها برآورد می کردند نشان دهند. ظاهرا روسها با اطمینان دادن به طرف مقابل از اینکه توانایی هسته ای کمتری دارند آنها را پای میز مذاکرات سالت 1 نشاندند. اطلاعات پنکوفسکی دنیای غرب را برای بیش از یک دهه به رخوت فروبرده بود.

موشک بالستیک اتمی R-12 شوروی

بحران موشکی کوبا در ظاهر یک آبروریزی برای کمونیستها بود. رسانه های غربی عقب نشینی خروشچف را در بوق و کرنا کردند اما حقیقت این است که این بازی برای خروشچف یک بازی برد-برد به حساب می آمد. شاید که در افکار عمومی آبرویی برای شوروی نمانده بود اما خروشچف از همین فرصت استفاده کرد و در معاملات پشت پرده خود با کندی از وی ضمانت گرفت که در قبال عقب کشیدن نیروهای موشکی خود از کوبا آمریکا هم صدمه ای به کوبا نزند. کوبا به صورت پایگاه کمونیسم در حیات خلوت آمریکا درآمد و این خود پیروزی بزرگی برای خروشچف به حساب می آمد.

مک نامارا (وزیر دفاع ) و کندی ( رئیس جمهور )

خروشچف پیروزی دیگری هم به دست آورد اما این پیروزی چندان شناخته شده نیست. او در مذاکرات مخفی خود با رقیب توانست آمریکا را مجاب کند به عوض جمع کردن موشکهای روسی از خاک کوبا آمریکا هم موشکهای ژوپتیرش را -که می توانستند مسکو را هدف قراردهند- از ترکیه و ایتالیا جمع آوری کند. رسانه های زیادی به این موفقیت روسها در طی این بحران نپرداخته اند و به ویژه در ایران ناشناخته مانده است اما خود این معامله به تنهایی دست آورد بزرگی برای دستگاه دیپلوماسی روسها محسوب می شود. آمریکا عملا قدرت نظامی روسها را به رسمیت شناخته بود.

اما اینکه کا.گ.ب توانست با عملیات های فریب خود دنیای غرب را به زیر بکشد سوالی است که برای پاسخ دادن به آن نیاز به فکر کردن نیست.

برای مطالعه بیشتر جریان معاملات مخفی روسها و آمریکایی ها در طی بحران موشکی کوبا می توانید اینجا را بخوانید. برای جریان اولگ پنکوفسکی هم از این منبع استفاده کرده ام:

پیتر رایت- شناسایی و شکار جاسوس چاپ نهم 1374-ترجمه محسن اشرفی صفحات316 الی 328

شورای امنیت ملی ایالات متحده آرشیوهای خود را درباره جریان بحران موشکی کوبا در معرض دید عموم قرار داده است. دوستان می توانند انواع فایلهای صوتی (حتی مذاکرات امنیتی کندی و مشاورانش)،عکسهای گرفته شده از مواضع موشکی روسها در کوبا، اسناد و مدارک  سیا و دیگر سازمانهای درگیر و روزشمار وقایع را در اینجا پیداکننند.

فیلمی از سخنرانی تلویزیونی جان اف کندی( یکی از روئسای سابق ریاست جمهوری امریکا ) در واکتش به بحران کوبا که دستور بستن راه ورود کشتی های شوروی به کوبا را داد.

در یوتیوب:

[]

دریافت فیلم Download

کندی درحال امضای دستور جلوگیری از تحویل سلاحهای هجومی به کوبا

جان اف کندی و نیکیتا خروشچف

رضا کیانی موحد
با همراهی محمدحسین پاز

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

---

عملیات فورتیتود شمالی نمونه ای از عملیات فریب استراتژیکی در جنگ جهانی دوم

تعیین موقعیت ماهواره ای , از پاروس-سیکادا تا گلوناس روسی

تعیین موقعیت ماهواره ای ، از ناوست تا جی پی اس

تعیین موقعیت ماهواره ای؛ از دوریس فرانس تا گالیله، راه حل جایگزین اروپایی ها برای استقلال آنها از جی.پی.اس آمریکایی ، و آی.آر. ان.اس.اس هندیها

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در اینجا ببینید! لینک همین مطلب در انجا :

 http://wars-and-history.mihanblog.com/post/197

دوریس

سیستم ماهواره ای دوریس (DORIS)توسط آژانس فضایی فرانسه طراحی و اجرا شده است و مرکز هدایت آن در شهر تولوز در خاک فرانسه قرار دارد. به علاوه، 50 تا 60 ایستگاه زمینی در نقاط مختلف زمین برپاشده اند تا بتوانند به خوبی مدار ماهواره های دوریس را پوشش دهند. این ایستگاه ها تنها به ارسال سیگنال به ماهواره ها می پردازند. ماهواره ها نیز بر اساس اثر دوپلر می توانند با دقتی در حدود 2 سانتیمتر مدار خود را تعیین کنند. همین محاسبات به دوریس اجازه می دهد تا موقعیت ایستگاه های زمینی را نیز تعیین کند. البته دقت دوریس کمتر از جی.پی.اس است اما دوریس هنوز هم در "چهارچوب مرجع جهانی" شرکت دارد. دوریس 4 ماهواره دارد  وظیفه اصلی آن مشاهده سطح اقیانوس ها می باشد.

Antenna	DGxx dual frequency Instrument	USO

Doris beacon antenna

آی.آر. ان.اس.اس

دولت هندوستان باور دارد که در صورت بروز درگیریهای نظامی تضمینی برای ارائه اطلاعات سیستمهای مکان یاب ماهواره ای عمومی ،مانند جی.پی.اس، به این کشور در دست نخواهد بود. از این رو، سازمان تحقیقات فضایی هندوستان نیز یک پروژه موقعیت یاب ماهواره بومی را در دست اجرا دارد. کار بر روی سیستم موقعیت یاب آی.آر.ان.اس.اس (IRNSS)در سال 2006 آغاز شده و هندوستان انتظار دارد تا سال 2012 آن عملیاتی کند. هندوستان تصمیم دارد تمامی اجزا و قطعات زمینی و فضایی این سیستم را به صورت بومی تولید کند.

آی.آر.ان.اس.اس از 7 ماهواره استفاده می کند که 3 عدد از آنها در مدار ژئوسنکرون قرار خواهندگرفت. این آرایش به تمام ایستگاه های هدایت هند اجازه می دهد تا هر 7 ماهواره را در دید داشته باشند. قرار است تا آی.آر.ان.اس.اس به دقتی در حدود 20 متر در داخل هندوستان و شعاع 2000 کیلومتری مرزهای این کشور دست پیداکند.

هنوز معلوم نیست که آیا توسعه آی.آر.ان.اس.اس بر روی همکاری هندوستان و روسیه برای توسعه گلوناس تأثیر دارد یا خیر؟

گالیله

در سال 1999 سیستمهای موقعیت یاب جداگانه ای که توسط آلمان، ایتالیا، بریتانیا و فرانسه در حال توسعه بودند در یکدیگر ادغام شدند. اولین مرحله پروژه سیستم موقعیت یاب اروپایی گالیله (Galileo)رسما در روز 26 می 2003 و با توافق اتحادیه اروپا و آژانس فضایی اروپا آغازشد. گالیله راه حل جایگزین اروپایی ها برای استقلال آنها از جی.پی.اس آمریکایی و گلوناس روسی است و آنها،برخلاف آمریکایی ها، هدف اصلی خود را استفاده غیرنظامی از گالیله اعلام کرده اند. آمریکا این حق را برای خود محفوظ نگه داشته است تا در هنگام نیاز دقت جی.پی.اس را برای کاربران عمومی پایین آورد یا از دسترسی آنها به صورت کامل جلوگیری کند. البته آمریکا دسترسی متحدان نظامی خود به جی.پی.اس را محدود نخواهد ساخت. اروپایی ها اعلام کرده اند که گالیله تنها در هنگام درگیریهای بسیار جدی محدود خواهد شد و همواره برای کاربران نظامی و غیرنظامی در دسترس خواهد بود.

نشان واره گالیله؛ سیستم موقعیت یاب ماهواره ای اتحادیه اروپا

در سال 2002 سخنگوی پروژه اعلام کرد که به دلیل مشکلات مالی و فشار فزاینده آمریکا توسعه گالیله تقریبا متوقف شده است. چند ماه بعد فشارهای آمریکا سبب شد تا کشورهای اروپایی بر داشتن یک سیستم موقعیت یاب مستقل تأکید کنند و کار بر روی پروژه گالیله از سرگرفته شد. پس از طی شدن مراحل ابتدایی پروژه، اروپایی ها در تأمین مالی گالیله به مشکل برخوردکردند. در این زمان حملات یازدهم سپتامبر به وقوع پیوست و دولت آمریکا بازهم مخالفت خود را با گالیله به اتحادیه اروپا اعلام کرد.

در سال 2003 کشور چین و یک سال بعد اسرائیل به پروژه گالیله پیوستند و سال 2005 سال ورود اکراین،مراکش، عربستان سعودی و هندوستان به پروژه گالیله بود.

در نوابر 2007 وزرای ارتباطات 27 کشور اروپایی توافق کردند تا بودجه مورد نیاز برای عملیاتی شدن گالیله تا سال 2013 را تأمین کنند. گالیله ،پس از راه اندازی، دارای دو مرکز کنترل خواهد شد. اولین مرکز کنترل در نزدیکی مونیخ آلمان و دومی در نزدیکی رم ، پایتخت ایتالیا، واقع خواهد شد. 7 شرکت خصوصی که درگیر توسعه گالیله بودند در ابتدای سال 2007 این پروژه را رها کردند و بنا بر توصیه مشاور حمل و نقل اتحادیه اروپا این اتحادیه ،خود، پروژه گالیله را در دست گرفت.

هزینه گالیله تا پایان سال 2005 در حدود 1.1 میلیارد یورو برآورد شد و پرتاب 30 ماهواره این سیستم تا سال 2010 برنامه ریزی شده است. هزینه کل پروژه در حدود 3.4 میلیارد یورو برآورد می شود.

قرار است که گالیله به دقتی بیش از جی.پی.اس و گلوناس دست بیابد و در ارتفاعات بالا نیز دقتی خوب ارائه کند. هدف سیاسی از راه اندازی اروپا بی نیاز کردن کشورهای عضو اتحادیه از جی.پی.اس و گلوناس در هنگام روی دادن درگیریهای نظامی یا بحرانهای سیاسی است. اگرچه گالیله یک سیستم کاملا مستقل است اما قرار است گیرنده های آن به گونه ای طراحی شوند که کاربر بتواند در صورت نیاز از سیستم جی.پی.اس  نیز استفاده کند. به علاوه، ماهواره های گالیله توانایی این را دارند که سیگنالهای "سیستم جهانی امداد دریانوردی" را دریافت و ارسال کنند.

استفاده عمومی از سیستم موقعیت یاب ماهواره ای گالیله مانند جی.پی.اس آزاد است اما دستیابی به دقتهای بالا برای مقاصد نظامی کنارگذاشته شده است.

گالیله از 30 ماهواره استفاده می کند که در مدار مئوبه گرد زمین می چرخند. این ماهواره ها در 3 صفحه پخش شده اند که هر کدام با دیگر 56 درجه زاویه دارد. طول عمر هر ماهواره سیستم گالیله 12 سال تعیین شده است.

پرتاب موفقیت امیز  GIOVE-A  در 28 دسامبر 2008

 سیستم موقعیت یاب ماهواره ای گالیله به مشتریان خود 4 سرویس مختلف ارائه می دهد. اولین سرویس "سرویس باز" می باشد که برای تمام افراد آزاد و رایگان می باشد. این سرویس به کاربر اجازه می دهد تا با دقت 4 متر در سطح افقی و 8 متر در ارتفاع موقعیت خود را پیداکند.

سرویس دوم "سرویس تجاری" است که با گرفتن اشتراک دقتی برابر با 1 متر را به مشترکین ارائه می کند. این سرویس بر خلاف سیستم قبلی از 3 سیگنال جداگانه به جای دو سیگنال بهره گیری می کند.

سرویسهای بعدی سرویس "عمومی تثبیت شده" و "ایمنی زندگی" هستند که دقت آنها برابر با سرویس باز است اما هدف اصلی آنها مقابله با روشهای ایجاد پارازیت و اختلال الکترونیکی می باشد. سرویس اول  برای کاربران انتظامی و امنیتی (پلیس،نیروهای اطلاعاتی و...) و سرویس دوم برای صنعت حمل و نقل (هواپیمایی، کشتیرانی و...) درنظرگرفته شده اند.

اولین ماهواره گالیله که در مدار قرارگرفت جیو-آ نام داشت که در روز 28 دسامبر 2005 توسط آژانس فضایی اروپا در مدار قرارگرفت. این ماهواره در حقیقت یک ماهواره آزمایش بود. پس از آن 7 ماهواره آزمایش دیگر توسط آژانس فضایی اروپا به فضا پرتاب شده اند.

با  احساس نیاز قدرتها به این سامانه برای ایجاد امنیت ،استقلال، حفظ و به دست اوردن قدرت بیشتر، این رقابت جهانی روز به روز گسترش یافته و باید در یکی 2 دهه اینده شاهد ورود کشورهای بیشتری همچون ایران نیز به این رقابت باشیم.

فیلمی در مورد سیستم گالیله

در یوتیوب

[]

گردآوری:رضاکیانی موحد

محمدحسین پاز

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

---

تعیین موقعیت ماهواره ای ، از ناوست تا جی پی اس

تعیین موقعیت ماهواره ای , از پاروس-سیکادا تا گلوناس روسی

تعیین موقعیت ماهواره ای ، سیستم موقعیت یاب چینی بیدو

ماه رمضان در تاریخ نظامی مسلمین هم نقش حساسی دارد ، نگاهی بر وقایع مهم نظامی مسلمین در این ماه در طول تاریخ

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در اینجا ببینید! لینک همین مطلب در انجا :

http://wars-and-history.mihanblog.com/post/198

رمضان ماه آزادی و پیروزی است. برای بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان رمضان ماهی است ویژه، ماه خدا، ماه لگام زدن بر نفس و تذکیه باطن. رمضان ماه نهم از ماه های تقویم قمری اعراب است. کتاب مقدس مسلمین ،قرآن، در همین ماه نازل شده است. آخرین روز این ماه به عید سعید فطر ختم می شود. عیدی که با دستگیری کردن از فقرا ، نماز عید و دید و بازدید از نزدیکان و بستگان همراه است.

اما ماه رمضان در تاریخ نظامی مسلمین هم نقش حساسی دارد. اولین درگیری نظامی واقعی بین مسلمین و کفار قریش ،جنگ بدر یا بدرکبری، در ماه رمضان اتفاق افتاد(17 رمضان سال دوم هجری). این جنگ اولین پیروزی نظامی مسلمانان و مهمترین قدمهای آنها برای ایجاد یک حکومت اسلامی در شبه جزیره عرب محسوب می شود. آماده سازی های مسلمین دربرابر هجوم احزاب در جنگ خندق در ماه رمضان (سال پنجم هجری) صورت گرفت هر چند که عملیات نظامی در ماه شوال روی داد.

غزوه بنی مصطلق ( برعلیه یهود در سال پنجم هجری) و فتح مکه نیز در ماه رمضان روی دادند(20 رمضان سال هشتم). فتح مکه مهری بر پایان قدرت شرک قریش بود و پس از آن مشرکین در تمام عربستان در لاک دفاعی فرورفتند و اسلام هر روز فتحی نو می آفرید.

غزوه تبوک نیز در ماه رمضان واقع شده بود. غزوه تبوک زورآزمایی با بیزانس و متحدین عربش در حاشیه جنوبی اردن امروزی بود که به یک مانور نظامی توسط مسلمین در دورترین مرزهای آن روز مدینه انجامید.

92 سال پس از هجرت ودر زمان خلفای اموی اندلس در ماه رمضان توسط مسلمانان گشوده شد. در همین ماه بود که نهایتا فرانکها توانستند پیشرفت مسلمین در خاک اروپا را در نبرد تورس سد کنند(اول رمضان 114 هجری)، نبردی که از جانب تاریخ نگاران مسلمان به معركة بلاط الشهداء معروف شده است.

فتح بعلبک توسط بزرگ سردار مسلمین در طی جنگهای صلیبی ،صلاح الدین ایوب، نیز در ماه رمضان انجام شد(14 رمضان 570 هجری).نبرد عین جالوت برای مسلمانان همان نقشی را بازی کرد که نبرد تورس برای اروپاییان(24 رمضان 658 هجری). در این نبرد بالاخره یک سپاه مسلمان توانست سپاه مغول را در آستانه فلسطین متوقف کند و پس از آن دیگر هیچگاه مغولها نتوانستند در بلاد مسلمین لشکرکشی موفقی را اجرا کنند. چند سال پس از واقعه عین جالوت فرمانده مسلمانان در آن جنگ توانست انطاکیه را از دست صلیبیون خارج کند و به حضور آنها در خاک فلسطین خاتمه بخشد. فتح انطاکیه توسط مسلمانان نیز در ماه رمضان روی داد(سال 666هجری).

اما آخرین واقعه های مهم نظامی که در ماه مبارک واقع شد جنگ 1973 اعراب و اسرائیل بود ،که به جنگ یوم کیپور هم معروف است. در روز دهم رمضان 1393 هجری سربازان مسلمان خطوط دفاعی اسرائیل را در جولان و کناره کانال سوئز در هم شکستند و برای اولین بار قدرت نظامی اسرائیل را زیر سوال بردند هرچند که در انتها به دلیل اشتباهات فرماندهان نظامی مصر و سوریه این جنگ هم به سود طرف اسرائیلی تمام شد.

همین طور عملیاتهایی که در جنگ تحمیلی 8 ساله صورت گرفت از جمله عملیات رمضان که اولین نبرد نیروهای ایرانی در خاک عراق بود در شب 21 رمضان مطابق 23 تیرماه 1361شمسی توسط نیروهای ایرانی به قصد انهدام نیروهای عراقی و تصرف 1600 کیلومتر مربع از خاک عراق برای داشتن موضع برتر برای پایان دادن به جنگ و اعلام مواردی که در قطعنامه گنجانده نشده بود اجرا شد. در مورد اهداف و احرای این عملیات سخن بسیار زیاد است و در این مقاله نمی گنجد. این عملیات با رسیدن به بعضی اهداف و ناکام ماندن در بعضی اهداف به پایان رسید.

گردآوری: رضاکیانی موحد

 محمدحسین پاز

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.

---

نبرد دریایی ریورپلات؛The Battle of the River Plate

شوخی های تاریخ؛ قسمت پنجم/ وجود قاره امریکا در نقشه های قدیمی تر از سفر کلمب (تصویر نقشه ها)

بی توجهی به هشدارها و پیشبینی اشتباه محسن رضایی و سقوط فاو (چرا فاو سقوط کرد؟)

اتاندارد و سوپراتاندارد، از جنگ عراق با ایران تا جنگ فالکلند ارژانیتن و انگلیس (همراه با فیلم)

شما می توانید وبلاگ اصلی ما را  در ایجا ببینید!  

http://wars-and-history.mihanblog.com/post/181

اتاندارد-4

‏

پس زمینه تاریخی

دولت فرانسه بر اساس تجربیات حاصله از جنگ کره (1950-1953) تصمیم گرفت تا ناوهای هواپیمابرخود را به یک جت رهگیر سبک  مجهز کند. اندکی بعد، این برنامه به سوی ساخت یک بمب افکن تاکتیکی سبک با قابلیت کسب برتری هوایی سوق داده شد. شرکت داسو در همان زمان در حال کار بر روی پروژه ای بود که خصوصیاتی مشابه به هواپیمای مورد نظر نیروی هوایی این کشور داشت. همزمان با دولت فرانسه، ناتو مشخصات بمب افکن تاکتیکی جدید خود را منتشر کرد و شرکت فرانسوی داسو بمب افکنهای میراژ-3 و هواپیمای جدیدش را برای شرکت در این رقابت معرفی کرد.

داسو برای تأمین نیازهای ملی و نیازهای ناتو تصمیم گرفت تا طرح آئرودینامیکی سوپرمیستر را کاملا کنارگذاشته و به طراحی هواپیمای کوچکتری بپردازد که بتواند بدون استفاده از پس سوز به سرعت صوت دست پیداکند. این طرح سبب ایجاد چند نمونه آزمایشی شد که از میان آنها تنها اتاندارد-4 که به تولید انبوه رسید.

طرح

اتاندارد-4ام اولین جنگنده ناونشین ساخت داسو بود. این هواپیما اولین پرواز آزمایشی خود را در روز 21 می 1958 انجام داد. بالهای این هواپیما در میانه بدنه نصب شده بودند و کمی به عقب زاویه داشتند ولی برخلاف طرح عمومی جنگنده های ساخت داسو از بالهای مثلث شکل در این هواپیما استفاده نشده بود.

یک دستگاه موتور جت در میانه بدنه اتاندارد جای گرفته و هوای مورد نیاز آن توسط دو ورودی در دو طرف بدنه تأمین می شد. اتاندارد دارای بدنه ای بلند است که در ناحیه ورودی های هوای موتور چاق شده و در عقب باریک می باشد. یک کاناپی بزرگ در جلوی دماغه نصب شده و از پشت کابین تا میانه بدنه یک برآمدگی وجود دارد. سکان عمودی اتاندارد بزرگ و متمایل به عقب می باشد.

بین سالهای 1961 تا 1965 دولت فرانسه 69 فروند اتاندارد-4ام و 21 فروند اتاندارد-4پی دریافت کرد. اتاندارد-4پی نمونه شناسایی اتاندارد-4 بود که برای انجام مأموریتهای شناسایی به دوربین مجهز شده بود و به علاوه با نصب تجهیزات سوختگیری هوایی می توانست نقش یک تانکر را بازی کند. اتانداردها تا 1991 در خدمت بودند و 180 هزار ساعت پرواز و 25300 فرود بر روی عرشه ناو هواپیمابر انجام دادند.

سوپراتاندارد

جستجو برای یک جانشین مناسب برای اتاندارد شرکت داسو را به ساخت جت یک نفره سوپراتاندارد ،که در حقیقت نمونه مدرن شده اتاندارد-4 ام می باشد، رهنمون ساخت. سوپراتاندارد در 90 درصد موارد طرحی جدید به خودگرفته بود. اصلی ترین بهسازی در سیستمهای تسلیحاتی و الکترونیکی این جنگنده انجام شد. برای اولین بار یک هواپیما فرانسوی به یک سیستم ناوبری مدرن و سیستم مدیریت صحنه نبرد مجهز شد که محور اصلی آن یک دستگاه رادار ساخت تامپسون بود. به موازات طراحی سوپراتاندارد طراحی موشک جدید ضدکشتی شرکت آئرواسپیشیال در حال انجام بود. این موشک ،که آ.ام-39 اگزوست نام گرفت، بعدها بر روی سوپراتاندارد نصب شد و به صورت یکی از مخوفترین و معروفترین موشکهای ضدکشتی جهان درآمد.

از دیگر تفاوتهای سوپراتاندارد و اتاندارد-4 موتورقوی تر نصب شده بر روی سوپراتاندارد بود که مشخصات پروازی آن را بهبود می بخشید و داسو برای نصب این موتور مجبور به تقویت سازه و بدنه هواپیما شد. لبه حمله و فلاپها نیز مجددا طراحی شدند تا با تکیه بر موتور جدید هواپیما بتواند با محموله بیشتری از عرشه ناوهاپیمابر برخیزد.

اولین پرواز آزمایشی سوپراتاندارد در 28 اکتبر 1974 انجام شد. فرانسه 60 فروند و آرژانتین 14 فروند هواپیمای سوپراتاندارد خریداری کردند. تحویل سوپراتانداردها به نیروی دریایی فرانسه از سال 1977 آغازشد و این نیرو جنگنده های جدیدش را بر روی ناوهای هواپیمابر فوش و کلمانسو مستقرکرد.

تسلیحات

سوپراتاندارد دارای 2 قبضه توپ 30 میلیمتری و 5 جایگاه حمل سلاح در زیربالها و بدنه است. این هواپیما می تواند به همراه خود دو فروند موشک هوابه هوای ماژیک را حمل کند. به علاوه، سوپراتاندارد به عنوان یک بمب افکن سبک تاکتیکی می تواند طیف وسیعی از سلاح های هوا به زمین از جمله راکت پدهای 68 میلیمتری، بمب های سقوط آزاد، بمبهای هدایت لیزری، موشک های هوا به زمین و هوا به سطح و دست آخر بمب هسته ای هواپرتاب آ.اس.ام.پی را حمل کند.

تاریخچه عملیاتی

در ابتدای دهه 80 دولت آمریکا آرژانتین را تحریم کرد و درنتیجه از دادن قطعات یدکی بمب افکنهای سبک اسکای هاوک به این کشور خودداری کرد. آرژانتین برای تأمین نیازهایش به فرانسه روی آورد و 14 فروند سوپراتاندارد به شرکت داسو سفارش داد. نیازهای عملیاتی آرژانتین سبب شد تا بین ماه های آگوست و نوامبر 1981 پنج فروند سوپراتاندارد به همراه 5 فروند موشک اگزوست توسط کشتی به آرژانتین حمل شوند. هر 5 فروند اگزوست در جنگ فالکلند شلیک شدند و با غرق کردن ناوشکن شفیلد و ناو آتلانتیک کانویر بزرگترین ضربات را به نیروی دریایی بریتانیا وارد ساختند.  ناو گلامورگان با ششمین اگزوست ،که ظاهرا از پشت یک کامیون شلیک شده بود، غرق شد.

در صبح روز چهارم می 1982 گروه ناوهای هواپیمابر بریتانیایی در 70 مایلی جنوب شرقی جزیره استنلی مستقر بودند. ناوچه های برلیانت و برودسوارد به همراه سیستم دفاع نقطه ای سی ولف خود برای مواظبت از تهدید اگزوستهای آرژانتین در نزدیکی ناوهای هواپیمابر ایستاده بودند.  در نزدیک آنها حلقه ای از 3 فروند کشتی دیگر تشکیل شد و بعدتر یکی از ناوهای کلاس گلامورگان و 3 فروند ناوچه دیگر به جمع آنها اضافه شدند. 20 مایل جلوتر 3 ناوشکن تایپ-42 شامل شفیلد مسلح به موشکهای ارتفاع بالای سی دارت  قرار داشتند. درانتها، و در نزدیکی فالکلند، سی هاریرهای اسکادران 801 در حال نگهبانی از فضای منطقه بودند.

صبح آن روز یک فروند هواپیمای مراقبت دریایی آرژانتینی بوسیله رادارش کشتی های دشمن را کشف کرد و 2 فروند سوپراتاندارد از اسکادران دوم جنگنده ،درحالیکه هرکدام یک فروندموشک اگزوست حمل می کردند و از ریوگرانده برخواسته بودند، به سوی ناوگان بریتانیا هدایت کرد. سوپراتانداردها در مسیرشان توسط یک فروند هرکولس سوخت گیری هوایی کردند و در ارتفاع پایین به پرواز خود ادامه دادند تا از دید رادارهای ناوگان دشمن به دور بمانند. جنگنده های آرژانتینی بار رسیدن به فاصله 20 تا 30مایلی ناوگان بریتانیا موشکهای خود را رها کردند. یکی از موشکها احتمالا به سمت یارموث شلیک شد که به آن اصابت نکرد اما دیگری کمی پس از ساعت 11 صبح بدون هیچ اخطاری به میانه بدنه شفیلد نشست. کلاهک موشک منفجر نشد اما شدت ضربه و باقیمانده سوخت موشک آتش سوزی غیرقابل مهاری را سبب شد. شفیلد به سختی خسارت دید و موتورخانه اش را از دست داد. ناوچه آرو برای کمک به او درکنارش ایستاد و یارموث در حالت آماده باش قرارگرفت. خدمه شفیلد برای نجات کشتی خود دلاورانه جنگیدند اما به همراه 20 کشته در بعد از ظهر آن روز فرمان ترک کشتی داده شد. مجروحان قبلا به عرشه ناوهواپیمابرهرمس منتقل شده بودند و آرو 260 بازمانده شفیلد را سوارکرد. شفیلد به مدت 4 روز بدون برنامه بر روی آب شناور بود تا اینکه به یارموث فرمان داده شد تا آن را از منطقه خارج کند. در روز یکشنبه شروع به یدک کردن شفیلد کردند اما فردای آن روز شفیلد کمی دورتر از محل اصابت موشک غرق شد.

شفیلد در آتش و آرو در کنارش

در روز 25 می 2 فروند سوپراتاندارد مجهز به موشکهای اگزوست از خاک اصلی آرژانتین برخواستند و مسیر ناوگان بریتانیا را در پیش گرفتند. یکی از آنها موفق شد که کشتی باری آتلانتیک کانویر را به همراه 9 فروند هلیکوپتری که حمل می کرد به قعر اقیانوس اطلس بفرستد. از دست دادن این هلیکوپترها برای بریتانیایی ها فاجعه بود چرا که آنها هزاران مایل از کشور خود دور بودند و نیروهای حاضر در صحنه نبرد باید مدتها صبر می کردند تا هلیکوپترهای جدید به دستشان برسد. یک فروند اگزوست دیگر نیز در حمله ای دیگر توسط سوپراتاندارد آرژانتینی به سوی ناوهواپیمابر اینونسیبل شلیک شد که ظاهرا بر اثر اقدامات جنگ الکترونیکی ناوهای محافظ بریتانیایی منحرف شد.

سوپراتاندارد آرژانتینی در کنار خدمه اش

در سال 1983 نیروی هوایی عراق ،که درانتظار تحویل گرفتن جنگنده های میراژ-اف1 خود بود، برای حمله به نفتکشهای ایران نیاز زیادی به یک جنگنده کارآمد را احساس می کرد. عراقی ها قبل از آرژانتینی ها به استفاده از اگزوست روی آورده بودند و از قدرت این موشک به اندازه کافی آگاه بودند اما مشکل آنها این بود که برای شلیک اگزوست از هلیکوپترهای سوپرفرلون استفاده می کردند که برد و مدت زمان پرواز کوتاهی داشت. برای بهره گیری بیشتر از قدرت اگزوست و تحت فشار قراردادن اقتصاد ایران عراق نیاز به یک جنگنده با برد بلند و توانایی های پروازی بیشتر داشت. دولت ژاک شیراک تصمیم گرفت تا زمان تحویل میراژ اف-1های سفارشی به عراق، تعداد 5 فروند سوپراتاندارد خود را به صورت قرضی در اختیار رژیم صدام قرار دهد. این هواپیماها در سال 1985 به فرانسه بازپس داده شدند و در طی جنگ نفتکشها توانستند با موشکهای اگزوست تعدادی از نفتکشهایی را که به حمل نفت از ایران اشتغال داشتند هدف قراردهند. در سال 1984 تعداد 50 فروند تانکر در خلیج فارس هدف قرارگرفت که بیشتر آنها طعمه سوپراتانداردها بودند.

از سال 1991 اتانداردهای نیروی دریایی فرانسه از خدمت خارج شدند و در عوض سوپراتانداردها متحمل چند برنامه بازسازی شدند تا بتوانند نیازهای این نیرو را تا زمان به خدمت گرفتن نمونه ناونشین جنگنده جدید رافائل پوشش دهند.  بهسازی هایی جهت نصب بمبهای لیزری بر روی این هواپیماها انجام شد. سوپراتانداردهای بهسازی شده در سال 1999 در کوزوو به کارگرفته شدند و 400 سورتی پرواز با 73درصد موفقیت داشتند.

در زمان حمله آمریکا و متحدینش به رژیم طالبان در افغانستان، فرانسه ناوهواپیمابر جدید خود را روانه منطقه خلیج فارس کرد. گروه پروازی ناوهواپیمابر هسته ای شارل دوگل عبارت بود از 16 فروند هواپیمای سوپراتاندارد، 2 فروند هواپیما جنگنده رافائل-ام و چند فروند هلیکوپتر. در روز 19 دسامبر20012  اولین پرواز سوپراتاندارها بر فراز افغانستان و به منظور پوشش 3000 کیلومتر از مربع حریم هوایی آن کشور وعملیات شناسایی و بمباران انجام شد. سوپراتانداردها در طی 14 سورتی پرواز توانستند از چنگ 5 فروند موشک استینگر ،که طالبان شلیک کرده بودند، بگریزند. آنها در روز دوم فوریه 2002 به همراه نیروهای آمریکا و بریتانیا در عملیات آناکوندا شرکت کردند.

روند  بازنشستگی سوپراتانداردها  از سال 2001  آغازشده است و قرار است که جنگنده چندمنظوره رافائل جانشین سوپراتانداردهای اسطوره ای شود.

سوپراتاندارد نیروی دریایی فرانسه در حال فرود بر روی ناوهواپیمابر یو.اس.اس رونالدریگان

سوپراتاندارد نیروی دریایی فرانسه در حال برخواستن از عرشه ناوهواپیمابر یو.اس.اس جان اشتنیتز

سوپراتاندارد	مشخصات
سازنده	داسو-برگه
خدمه	1نفر
طول	14.31متر
عرض	9.6متر
ارتفاع	3.85متر
سطح بال	29متر مربع
پیشرانه	1 دستگاه موتور اسنکما 8کا50 با پس سوز
قدرت	5 هزارکیلوگرم کشش
سرعت	1.3ماخ
سقف پرواز خدمتی	13700متر
برد	750-1080 مایل دریایی
نرخ صعود	6000متر/دقیقه
حداکثر وزن برای برخواستن	11900 کیلوگرم
وزن خالی	6460 کیلوگرم
وزن محموله جنگی	2100 کیلوگرم
سوخت داخلی	2612 کیلوگرم
قابلیت سوختگیری هوایی	دارد
تجهیزات	رادار آنمون سیستم جنگ الکترونیک باراکودا و پیمات رادار آواج
تسلیحات	2 قبضه توپ 30 میلیمتری دفا بمب هسته ای آ.اس.ام.پی بمب هسته ای سقوط آزاد آ.ان-52 موشک هوا به سطح اگزوست 2 فروند موشک هوابه هوای ماترا ماژیک موشک هوابه زمین هدایت لیزری آ.اس-30 انواع راکت پد انواع بمب سقوط آزاد و هدایت لیزری

فیلمی از فروش سوپراتاندارها به عراق و شلیک موشک اگزوست

[]

کلیپی از پرواز این جنگنده

[]

نویسنده : رضاکیانی موحد

با همراهی محمدحسین پاز

انتشار یافته در ماهنامه جنگ افزار شماره64

ISSN 1735251-7

در صورت استفاده در سایر وبلاگها و سایتها لینک مطلب در Wars and history و نام نویسنده و یا مترجم را ذکر کنید.